Een boek dat je na het lezen achterlaat met meer vragen dan antwoorden. Past dat wel bij een zakelijk boek? Je verwacht het misschien eerder van literatuur of een goede thriller. Managementboeken geven over het algemeen vooral antwoorden. De Heilige Graal van Dominique Haijtema is anders: in plaats van pasklaar antwoord te geven op vragen over leiderschap geeft het vooral aanleiding om na te denken. Over wat voor leider je wil zijn, welke voorbeelden je zou willen volgen en welk soort leiderschap werkt in welke context.
De Heilige Graal in het kort
Focus: leiderschap, persoonlijke ontwikkeling en verschillende visies op goed leiderschap
Interessant voor: leiders, managers, ondernemers en professionals die willen reflecteren op hun eigen manier van leidinggeven
Praktisch niveau: beschouwend – geen stappenplan, wel veel stof tot nadenken
Onderwerp: wat kunnen we leren van twintig jaar gesprekken met leiders en managementdenkers?
Waarom De Heilige Graal ons opviel
Wie De Heilige Graal van Dominique Haijtema openslaat in de verwachting een nieuwe leiderschapsmethode te leren, komt bedrogen uit. En dat is juist de kracht van dit boek.
Haijtema presenteert geen stappenplan, model of lijst met eigenschappen waaraan een goede leider moet voldoen. In plaats daarvan neemt ze de lezer mee in haar jarenlange zoektocht naar wat leiderschap eigenlijk is. Als psycholoog en journalist sprak ze gedurende twintig jaar met een indrukwekkende reeks leiders, denkers en managementgoeroes. Onder anderen Stephen Covey, Brené Brown, Simon Sinek, Henry Mintzberg, Desmond Tutu en Madeleine Albright passeren de revue.
Het resultaat is geen klassiek managementboek, maar een verzameling perspectieven die je vooral uitnodigt om zelf na te denken. Juist doordat de antwoorden elkaar soms aanvullen en soms tegenspreken, wordt duidelijk hoe lastig het is om leiderschap in één theorie te vangen.
Waar gaat De Heilige Graal over?
Leiderschap is een begrip waarover bibliotheken vol zijn geschreven. Maar wat verstaan we er eigenlijk onder? Is leiderschap aangeboren of kun je het leren? Draait het om persoonlijkheid, gedrag of omstandigheden? En bestaat er überhaupt zoiets als één goede leiderschapsstijl?
Met dergelijke vragen begon Haijtema haar zoektocht. Ze sprak in de loop der jaren met mensen die leidinggaven én met mensen die hun carrière hebben gewijd aan het bestuderen ervan. De interviews bestrijken verschillende werkvelden, achtergronden, landen en perspectieven.
Dat maakt De Heilige Graal eerder een mozaïek dan een methode. De lezer krijgt verschillende ideeën over leiderschap aangereikt, maar Haijtema bepaalt niet voortdurend welke daarvan ‘waar’ is. De conclusie is misschien wel dat die ene waarheid niet bestaat. Goed leiderschap is afhankelijk van de leider, de mensen om haar heen én de context.
Voor lezers die gewend zijn aan managementboeken waarin na ieder hoofdstuk drie actiepunten volgen, kan dat even wennen zijn. Dit is een boek om met enige regelmaat weg te leggen en jezelf af te vragen: wat betekent dit eigenlijk voor de manier waarop ik zelf werk en leidinggeef?
Geen leiderschapsmodel, maar verschillende perspectieven
Een van de sterkste eigenschappen van het boek is de enorme diversiteit aan geïnterviewden. Haijtema beperkt zich niet tot CEO's of bekende Amerikaanse managementgoeroes. Haar gesprekspartners komen uit verschillende vakgebieden, werelddelen en achtergronden.
Daardoor ontstaat een veel breder beeld van leiderschap. De ene geïnterviewde legt de nadruk op resultaat, de ander op kwetsbaarheid, aandacht, intuïtie of menselijke relaties. Ideeën botsen soms met elkaar en blijken op andere momenten verrassend veel overeenkomsten te vertonen.
Voor medewerkers, managers en ondernemers is juist dat interessant. In de praktijk bestaat er immers ook zelden één leiderschapsstijl die in iedere situatie werkt. Een ondernemer met een klein team heeft iets anders nodig dan een bestuurder van een grote organisatie. En een organisatie in crisis vraagt ander leiderschap dan een bedrijf dat vooral ruimte moet creëren voor innovatie.
De Heilige Graal geeft daarvoor geen recepten. Het boek geeft je iets anders: materiaal waarmee je je eigen opvattingen over leiderschap kunt aanscherpen.
De persoon achter de leider
Haijtema is niet alleen geïnteresseerd in de theorieën en successen van haar gesprekspartners. Ze probeert ook de mens achter de reputatie te laten zien.
Dat is misschien wel het meest onderscheidende element van het boek. Ze beschrijft niet alleen wat iemand over leiderschap zegt, maar ook haar eigen ontmoetingen met de geïnterviewden. Haar persoonlijke observaties, gedachten en soms verrassende ervaringen maken de gesprekken levendig.
Daarmee laat ze impliciet ook iets belangrijks over leiderschap zien: achter iedere managementtheorie zit een mens. Iemand met een persoonlijkheid, geschiedenis, overtuigingen, talenten en tekortkomingen.
Juist die persoonlijke invalshoek vergroot de leesbaarheid. In plaats van een opeenvolging van theorieën krijg je verhalen en ontmoetingen voorgeschoteld. Daardoor kunnen ook lezers die normaal gesproken niet enthousiast worden van managementliteratuur gemakkelijk in het boek stappen.
Aandacht als rode draad in leiderschap
Hoewel de geïnterviewden verschillende antwoorden geven, ontstaat gedurende Haijtema's zoektocht wel een rode draad. Leiderschap blijkt uiteindelijk veel minder te draaien om grootse modellen en technieken dan de enorme hoeveelheid managementliteratuur soms doet vermoeden.
Menselijke aandacht, luisteren en werkelijk geïnteresseerd zijn in anderen blijken steeds opnieuw belangrijk. Ook twijfel en het besef dat je als leider niet alles weet, krijgen ruimte.
Dat is een relevante boodschap voor zowel ondernemers als leidinggevenden. Goed leiderschap hoeft niet te beginnen met de nieuwste methode. Het kan beginnen met iets veel eenvoudigers: aandacht hebben voor de mensen met wie je werkt, goed luisteren en bereid zijn je eigen overtuigingen ter discussie te stellen.
Tegelijkertijd waakt het boek ervoor om zelfs daarvan weer een simpele succesformule te maken. Daarvoor zijn leiders, organisaties en omstandigheden te verschillend.
Voor wie is De Heilige Graal interessant?
De Heilige Graal is interessant voor ondernemers, leidinggevenden, managers en medewerkers die nieuwsgierig zijn naar leiderschap en graag verschillende perspectieven naast elkaar leggen.
Wie vooral op zoek is naar een praktische methode die maandagochtend direct kan worden ingevoerd, vindt hier waarschijnlijk niet wat hij of zij zoekt. Wie juist behoefte heeft aan reflectie en het interessant vindt om eigen ideeën over leiderschap te toetsen aan die van zeer uiteenlopende denkers en leiders, krijgt veel aangereikt.
Het is daardoor ook een boek dat je niet per se van kaft tot kaft hoeft uit te lezen. Een interview lezen, het boek wegleggen en later terugkomen werkt misschien zelfs beter.
Wat maakt De Heilige Graal sterk?
De grote kracht zit in de combinatie van diversiteit en persoonlijkheid. Haijtema heeft in twintig jaar een bijzondere verzameling gesprekken opgebouwd en brengt stemmen bij elkaar die je zelden in één managementboek tegenkomt.
Daar komt haar journalistieke stijl bij. Ze verschuilt zich niet volledig achter haar vragen, maar laat ook haar eigen nieuwsgierigheid, ervaringen en gedachten zien. Daarmee wordt De Heilige Graal óók het verslag van haar persoonlijke zoektocht.
Dat voorkomt dat het boek een droge compilatie van interviews wordt. We leren niet alleen iets over leiderschap, maar krijgen ook zicht op de mensen achter bekende ideeën en reputaties.
Ons oordeel
De Heilige Graal is geen managementboek dat je vertelt hoe leiderschap moet. Gelukkig maar. Het laat vooral zien hoeveel verschillende antwoorden er mogelijk zijn.
Juist de variatie aan leiders, achtergronden en ideeën maakt het boek waardevol. Haijtema geeft geen methode om te kopiëren, maar perspectieven om je aan te spiegelen. Haar persoonlijke manier van interviewen brengt bovendien de mens achter de leider naar voren.
Daarmee laat De Heilige Graal je niet achter met tien nieuwe regels voor goed leiderschap, maar met iets wat waarschijnlijk langer meegaat: vragen over wat voor leider je zelf wilt zijn.
Disclaimer: deze blog bevat affiliate links. Als je iets bestelt via een link op deze website, ontvangen wij zonder extra kosten voor jou een kleine commissie. Zie het maar als een bedankje van jou aan ons voor alle uren boeken lezen…
Dit boek werd voor een recensie gratis aan ons toegestuurd. Het gratis ter beschikking stellen van een recensie-exemplaar heeft nooit invloed op de inhoud van de recensie of de publicatie op deze blog of social media.